Ukraina: rosyjska nota nuklearna do NATO i uderzenia w kijowskie centra danych
Najpoważniejszym nowym wydarzeniem dnia w tym obszarze jest rosyjska nota dyplomatyczna przekazana NATO, w której Moskwa ostrzegła, że byłaby gotowa użyć całego swojego arsenału, w tym broni jądrowej, gdyby Sojusz Atlantycki podjął próbę odizolowania obwodu kaliningradzkiego od reszty Rosji. Dokument widziała agencja Reuters, która we wtorek podała jego treść: Rosja oskarża w nim NATO o „niebezpieczny i lekkomyślny kurs”, niosący „wysokie ryzyko wybuchu bezpośredniego konfliktu zbrojnego”, i nie wyklucza „rosyjskich uderzeń na centra decyzyjne w państwach członkowskich Sojuszu od samego początku”. W pisemnej odpowiedzi, również widzianej przez Reuters, NATO przypomniało, że jest sojuszem defensywnym, który nie prowadzi działań ani ćwiczeń zagrażających terytorium Rosji, wezwało Moskwę do zakończenia wojny w Ukrainie i do zaprzestania „coraz bardziej lekkomyślnych zachowań wobec sojuszników oraz nieodpowiedzialnej retoryki nuklearnej”. Rzecznik Sojuszu powtórzył to samo w oświadczeniu dla telewizji CNBC, dodając, że rosyjskie taktyki hybrydowe są „oznaką desperacji”, ale nie odwiodą NATO od wspierania Ukrainy. Rzecz jest o tyle istotna, że wcześniejsze komunikaty Moskwy o Kaliningradzie płynęły przez ambasadę w Belgii i agencję TASS, a tym razem mamy do czynienia z formalnym dokumentem dyplomatycznym skierowanym wprost do kwatery głównej Sojuszu.
Źródło: reuters, cnbc
Wiarygodność i waga tego ostrzeżenia wymagają rozróżnienia dwóch warstw. Sam fakt przekazania noty i treść odpowiedzi NATO są potwierdzone niezależnie, bo obie strony je ujawniły, a dokumenty widziała agencja prasowa. Natomiast interpretacja, że jest to prosta zapowiedź użycia broni jądrowej, byłaby nadużyciem. Wiedeński analityk ds. nuklearnych Nikołaj Sokow, dawniej rosyjski dyplomata, ocenił w rozmowie z Reuters, że ostrzeżenie odzwierciedla rosnące wpływy twardogłowych w rosyjskiej dyskusji o odpowiedzi na zachodnie działania, i że Moskwa traktuje potencjalną blokadę Morza Bałtyckiego jako krok, który dla Europy mieści się poniżej progu wojny, a dla Rosji byłby wojną otwartą. Jego konkluzja brzmi: „Widzę ryzyko wzajemnych błędnych kalkulacji”. Anonimowy wysoki urzędnik obrony w Europie powiedział Reutersowi, że „pierwszy raz od zimnej wojny Rosja nam w ten sposób grozi, więc to jest poważne”. Kreml przekazał z kolei, że komunikat skierowany jest do „gorących głów w Europie”. Ostateczna ocena jest taka, że to ostrzeżenie, a nie decyzja, ale sama zmiana formy i tonu podnosi ryzyko w regionie bałtyckim, gdzie stacjonują polskie i litewskie siły, a Kaliningrad pozostaje najbardziej zmilitaryzowanym terytorium rosyjskim w bezpośrednim sąsiedztwie Unii Europejskiej.
Źródło: reuters
Drugim nowym faktem jest wyraźny zwrot rosyjskiej kampanii uderzeń w infrastrukturę informacyjną Ukrainy. Rosyjskie Ministerstwo Obrony podało, że w nocy i nad ranem uderzono między innymi w centrum danych Bi-mobile, które resort opisał jako jeden z głównych punktów wymiany ruchu internetowego w Kijowie, oraz w centrum danych Parkovy, a także w magazyn przy zajezdni lokomotyw, w której miały znajdować się rakiety manewrujące FP-5 Flamingo i ich komponenty. Twierdzenia rosyjskiego resortu trzeba traktować jako stronę konfliktu, natomiast relację o atakach na centra danych potwierdzają niezależnie dziennikarze CNBC, którzy cytują też ukraińskie władze mówiące o pilnej potrzebie szybkiego reagowania na zagrożenia pociskami i dronami. Sens tej zmiany jest podwójny: Rosja przenosi ciężar z samej energetyki na infrastrukturę cyfrową, a jednocześnie sygnalizuje, że zna lokalizacje najważniejszych węzłów łączności. Warto przypomnieć, że fala uderzeń na Kijów z nocy z 29 na 30 września oraz sprawa wynegocjowanego rozejmu energetycznego zostały szczegółowo opisane w analizie z dnia 30.09, godzina 06:45, i pozostają bez zmian.
Źródło: cnbc
Skalę dzisiejszej nocy porządkują liczby zebrane dziś. Siły Powietrzne Ukrainy podały, że Rosja wystrzeliła 188 dronów, a do godziny ósmej zestrzelono lub zniesiono 160 celów, przy czym władze lokalne podsumowały dobę na co najmniej sześć osób zabitych i trzydzieści rannych w całym kraju. Osobno odnotować trzeba incydent o wymiarze regionalnym: dron wleciał w przestrzeń powietrzną Mołdawii i eksplodował poza wsią Hîrbovăț w rejonie Anenii Noi, o godzinie 5:43, o czym poinformowało mołdawskie Ministerstwo Obrony, a według doniesień Kyiv Independent i Politico Rumunia poderwała w związku z tym myśliwce. Nikt nie odniósł obrażeń, ale sprawa pokazuje, że rosyjskie uderzenia coraz częściej wychodzą poza granice Ukrainy i przenoszą ryzyko na państwa sąsiedzkie, w tym na Rumunię, która jest członkiem NATO.
Źródło: kyiv-independent, politico
Trzeci nowy wątek jest dla Ukrainy pozytywny i dziś dopiero potwierdzony na najwyższym szczeblu. Prezydent Wołodymyr Zełenski złożył wizytę w punkcie dowodzenia 66. Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej w rejonie łymanskim, rozciągającym się na granicy obwodów donieckiego i ługańskiego, odznaczył żołnierzy i spotkał się z dowódcami, dziękując im za zwrócenie Ukrainie ponad stu dwudziestu pięciu kilometrów kwadratowych terytorium zajętego przez Rosję. Operacja, prowadzona przez Trzeci Korpus Armijny pod nazwą Vivaldi, jest rzadkim przykładem ukraińskiej ofensywy zakończonej sukcesem mimo przewagi Rosji w ludziach i dominacji dronów nad linią frontu. Dowódca korpusu, generał brygady Andrij Bilecki, mówił jeszcze 28 września o trzecim etapie operacji, w którym odzyskano wsie Ridkodub, Nowe i Kateryniwka oraz przywrócono pełną kontrolę nad Karpiwką i Nowomychajliwką, oceniając straty rosyjskie na ponad dwa tysiące ludzi i ponad dwustu jeńców. Liczba stu dwudziestu pięciu kilometrów kwadratowych pochodzi z wypowiedzi prezydenta, a nie z niezależnego pomiaru, i dotyczy całej operacji, natomiast sam fakt odzyskania terenu i nazwy wyzwolonych miejscowości potwierdzają zarówno ukraiński Sztab Generalny, jak i relacje korespondentów z frontu. Zełenski mówił też o potrzebach brygad: ciężarówkach, większym finansowaniu dronów, uproszczeniu zakupów, rozbudowie etatów i artylerii dalekiego zasięgu, co pokazuje, że sukces taktyczny nie zmienia strukturalnego niedoboru środków.