Ormuz, Iran i Jemen: Amerykanie dostarczyli kontrpropozycję, a Trump grozi wysadzeniem
W obszarze irańskim obraz z ostatniej doby jest mieszaniną dyplomacji i zaostrzenia retoryki. Irańskie władze i media państwowe potwierdziły, że Teheran otrzymał amerykańską kontrpropozycję w sprawie siedmiodniowego zawieszenia broni i etapowego otwarcia Cieśniny Ormuz, którą obecnie rozważa, o czym informowały CBS News i Reuters. Równolegle prezydent Donald Trump powiedział dziennikarzom, że Stany Zjednoczone stoją przed wyborem: albo zawrzeć układ z Iranem, albo, jak się wyraził, wysadzić go w powietrze, dodając, że czas na decyzję nadchodzi i że wszystko skończy się wkrótce, tak czy inaczej. Cytat pochodzi z relacji CBS News i jest wypowiedzią samego prezydenta, a jego polityczna waga polega na tym, że pada w momencie, gdy trwa wymiana propozycji przez mediatorów, czyli łączy sygnał eskalacyjny z negocjacyjnym i utrzymuje presję na obie strony.
Źródło: cbs-news, reuters
Tego samego dnia sekretarz obrony Pete Hegseth wygłosił w bazie Marines w Quantico wystąpienie, w którym stwierdził, że amerykańskie siły zniszczyły irańską marynarkę wojenną, lotnictwo, systemy obrony, kierownictwo oraz bazę wojskowo-przemysłową, a także okaleczyły irańskie ambicje nuklearne, o czym informuje transmisja Al Jazeery. Jest to ocena strony amerykańskiej i choć brzmi kategorycznie, trzeba ją traktować jako deklarację wojskową, a nie niezależnie potwierdzony bilans. Sensowne jest natomiast zestawienie jej z faktami weryfikowalnymi: amerykański Departament Skarbu poinformował o sankcjach na dziesięć osób i podmiotów z Iranu, Pekinu, Hongkongu i Pakistanu, oskarżanych o pomoc irańskiej agencji logistyki wojskowej w pozyskiwaniu broni i elektroniki, w ramach kampanii nazwanej Operation Economic Outcast, a sekretarz skarbu Scott Bessent zapowiedział, że resort nie będzie tolerować wsparcia dla tego reżimu. Bahrajn dołączył też do dowodzonej przez Stany Zjednoczone wielonarodowej grupy dronów uderzeniowych Task Force Falcon Strike, jak przekazało Centralne Dowództwo USA. Tłem gospodarczym jest wyliczenie prezydenta Egiptu Abdela Fattaha es-Sisiego, który powiedział, że Kanał Sueski stracił od początku wojny skumulowanie dwadzieścia miliardów dolarów przychodów, co pokazuje, jak szeroko koszty konfliktu rozlewają się na państwa regionu niezależnie od samego pola walki.
Obraz samej cieśniny pozostaje daleki od normalności i tu dane są wyjątkowo surowe. Niezależny serwis śledzący żeglugę w Ormuzu, opierający się na danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego PortWatch i firmy Kpler, wskazuje, że 27 września, czyli w ostatnim opublikowanym dniu, przez cieśninę przeszedł jeden statek wobec typowych osiemdziesięciu pięciu dziennie, co daje jeden procent wolumenu sprzed kryzysu. Koszt ubezpieczenia wojennego supertankowca na jeden przepływ szacowany jest na około dziesięciu milionów dolarów, czyli czterdzieści razy więcej niż przed kryzysem, a sześć klubów ubezpieczeniowych wycofało ochronę. Brent notowany był w ostatnich odczytach w granicach stu trzech dolarów za baryłkę, o kilkadziesiąt procent wyżej niż przed kryzysem. Traktowałbym te dane jako wskaźnik kierunku, a nie precyzyjny pomiar, bo są liczone tylko dla statków nadających w systemie AIS, a część przepływów może pozostać niezarejestrowana; niemniej wniosek jest solidny: mimo alternatywnych tras lądowych i asysty amerykańskiej cieśnina pozostaje strefą walki, a nie szlakiem handlowym w normalnym znaczeniu. Wątek jemeński, w tym dwanaście ataków lub prób ataków Huti na statki w południowym Morzu Czerwonym od lipca, a także ogólna kontrola Huti nad zachodnim wybrzeżem Jemenu, został opisany w poprzednich wydaniach i dziś nie pojawił się materiał, który zmieniałby tę ocenę. Bez istotnych zmian pozostaje też ogólna mapa irańskiej dźwigni negocjacyjnej: dopóki wojna trwa, a premia za ryzyko jest widoczna w cenie ropy, Teheran zachowuje zdolność do podnoszenia kosztów, nawet jeśli fizyczny nacisk na samą cieśninę zmalał wobec szczytu kryzysu.
Źródło: kpler