Ormuz, Iran i Jemen: eksplozje w cieśninie, trafiony tankowiec u Kataru i deklaracja Trumpa, że nie uderzy przed wyborami
Najnowszym faktem bliskowschodnim są doniesienia o silnych eksplozjach w południowym przejściu cieśniny Ormuz. Irański nadawca państwowy IRIB, powołując się na źródła wojskowe, podał, że tankowce korzystające z tras nieautoryzowanych przez Teheran mogły natrafić na miny morskie; informację powtórzyły Al Dżazira, Anadolu i Fars. Trzeba tu zachować ostrożność, bo podają ją wyłącznie źródła irańskie, bez niezależnego potwierdzenia ani danych o liczbie jednostek i ofiar. Osobno agencja UKMTO, afiliowana przy brytyjskiej marynarce, poinformowała, że w środę wieczorem wielokrotne pociski trafiły tankowiec chemiczny Acers, płynący pod banderą Antigui i Barbudy około pięćdziesięciu jeden mil morskich na północ od Kataru, w głębi Zatoki Perskiej, raniąc członków załogi. Jak zauważyli analitycy ryzyka morskiego z Clearwater Dynamics, cytowani przez portal SOFX, jest to pierwszy taki atak tak daleko na zachód od cieśniny od 9 września, co otwiera perspektywę rozszerzenia strefy walki na podejścia do Kataru, Bahrajnu, Arabii Saudyjskiej, Kuwejtu i Iraku.
Źródło: al-jazeera, ukmto
Skala ataków pozostaje rekordowa. Jak wynika z danych Kpler, agencji ONZ i źródeł branżowych, o których pisał Reuters, w tygodniu do 5 października odnotowano co najmniej dwanaście ataków na tankowce, najwięcej od początku wojny, a w samą środę przez cieśninę przepłynęło zaledwie siedem statków, najmniej od 23 lipca; w czwartek liczba wzrosła do dziesięciu. Ruch ropy przez cieśninę spadł o dwadzieścia siedem procent wobec szczytu wojennego, do około dziesięciu milionów baryłek dziennie, choć rosnący eksport przez Zatokę Omańską i Morze Czerwone utrzymuje łączne dostawy bliskowschodnie na poziomie przedwojennym. Cena ropy Brent spadła w piątek rano do około stu trzech dolarów za baryłkę po tym, jak w czwartek wzrosła o blisko pięć procent i przekroczyła sto pięć dolarów; podały to Trading Economics, Reuters i CNN. Presję na ceny podtrzymuje także huragan Isaias, który zmusił Shella i Chevrona do ograniczenia wydobycia w Zatoce Meksykańskiej i zbliża się do wybrzeża.
Źródło: kpler, reuters, trading-economics, cnn
W warstwie dyplomatycznej nowością jest publiczna deklaracja Donalda Trumpa, że Stany Zjednoczone nie zaatakują Iranu przed wyborami do Kongresu 3 listopada, oraz że rozmowy z Teheranem są „produktywne”. Prezydent napisał to w czwartek na Truth Social, utrzymując, że blokada irańskich portów pozostaje w mocy, a ropa płynie przez Ormuz w rekordowych ilościach, po czym dodał, że Iran nie będzie miał broni jądrowej. Deklarację odnotowały Reuters, The Hill i agencja AFP; pojawiła się ona mimo doniesień magazynu The Atlantic, że Biały Dom polecił Pentagonowi przygotować opcje uderzeń możliwych jeszcze przed wyborami. Zgodnie z tym, co opisano w analizie z 8 października, godzina 15:56, opisywaliśmy już, że część doradców chce odłożyć operację na czas po głosowaniu w obawie o los kandydatów republikańskich; deklaracja Trumpa jest więc rozstrzygnięciem tej wewnętrznej rozgrywki na korzyść zwolenników zwłoki, nie zmianą oceny sytuacji militarnej.
Źródło: reuters, the-hill, afp
Po stronie irańskiej minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi powiedział, że Teheran w ciągu kilku dni przedstawi odpowiedź na amerykańską replikę w sprawie tak zwanego planu siedmiodniowego, w ramach którego cieśnina mogłaby zostać otwarta; informacje te podały Tasnim, Fars i portal Israel Hayom. Komunikaty są jednak wewnętrznie sprzeczne i trzeba to wyraźnie zaznaczyć: szef Irańskiej Organizacji Energii Atomowej Mohammad Eslami oświadczył, że Iran nie zrezygnuje ze wzbogacania uranu i nie przekaże zapasów, a dowódca Gwardii Rewolucyjnej Ahmad Wahidi zapowiedział „zgniazdującą odpowiedź” na każdą próbę nieautoryzowanego przejścia przez cieśninę. Jednocześnie dowództwo Centralne Stanów Zjednoczonych odrzuciło irańskie twierdzenia o zamknięciu cieśniny. Obraz jest więc taki sam jak wcześniej: jeden ośrodek władzy daje sygnał otwarcia, drugi go dementuje, co jest wyrazem wewnętrznej walki o kształt negocjacji, a nie zbliżającego się porozumienia. Nowym szczegółem są dane Kpler przytoczone przez agencję Dawn: dostawy ropy przez cieśninę spadły o dwadzieścia siedem procent, ale analitycy zastrzegają, że nie zablokowano całkowicie eksportu bliskowschodniego. W tle Międzynarodowa Agencja Energetyczna poinformowała w środę, że nie dołoży do czterystu milionów baryłek uwolnionych w marcu, choć zapewniła, że przyspieszy uwolnienie pozostałych stu milionów; cytuje to CNN.
Źródło: tasnim, kpler, cnn
Jemeńska eskalacja wobec Arabii Saudyjskiej nabrała nowego, ostrzejszego wymiaru. Huti przyznali się do uderzenia pociskiem balistycznym w port lotniczy imienia króla Chalida w Rijadzie, w wyniku którego zapalił się i został poważnie uszkodzony zaparkowany samolot linii Saudia; linie Air India i Lufthansa zawiesiły loty do stolicy, a według firmy analitycznej Cirium prawie połowa odlotów z Rijadu została odwołana, z kolejnymi trzydziestoma jeden planowanymi na piątek. Podały to Reuters, The Independent i Jerusalem Post. Saudyjskie władze potwierdziły wcześniej trzy ofiary śmiertelne ataków na lotniska w Rijadzie i Abha z początku tygodnia, co szczegółowo opisaliśmy w analizie z 8 października, godzina 15:56; teraz mamy więc nowy element — fizyczne uszkodzenie samolotu i zawieszenie połączeń, czyli realne zakłócenie żeglugi powietrznej, a nie tylko deklarację. W tym samym czasie szef sztabu izraelskiej armii generał Ejal Zamir miał powiedzieć, że powrót do wojny z Iranem może przesunąć izraelskie wybory, a agencja Reuters i „New York Times” opisują przygotowanie planu trzydniowej kampanii przeciw Iranowi oraz skierowanie do regionu trzeciego lotniskowca amerykańskiego. Osobno, za WirtschaftsWoche, wywiad irański miał obrać za cel amerykańskie bazy w Niemczech, w tym Ramstein i Spangdahlem, co niemieckie ministerstwo obrony odmówiło komentarza. To sygnał, że wojna wykracza poza Bliski Wschód i przenosi się do europejskiej głębi.
Źródło: reuters, jerusalem-post, nyt