Inne duże sprawy: Nobel z ekonomii dla Halla i Woodforda, trzęsienie ziemi w Panamie i Gaza
W Sztokholmie ogłoszono laureatów Nagrody Banku Szwecji imienia Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych za 2026 rok. Jak poinformowała Królewska Szwedzka Akademia Nauk oraz agencja Reuters, nagrodę otrzymali Robert E. Hall z Uniwersytetu Stanforda i Michael Woodford z Uniwersytetu Columbia za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej. Akademia uzasadniła wybór tym, że obaj badacze zbudowali modele pozwalające rządom i bankom centralnym lepiej prowadzić politykę łagodzenia szczytów i dolin koniunktury. W uzasadnieniu podkreślono, że modele te opierają się nie na statystycznych związkach między wskaźnikami, jak inflacja czy produkcja, lecz na decyzjach pojedynczych gospodarstw domowych i firm, które patrzą w przyszłość i reagują na komunikację władz, co czyni zapowiedzi polityki gospodarczej realnym narzędziem oddziaływania. Nagroda wynosi dwanaście milionów koron szwedzkich i zostanie podzielona po równo. Ta informacja ma znaczenie także dla bieżącej debaty gospodarczej, bo dotyczy dokładnie tego instrumentarium, którym posługują się dziś banki centralne w warunkach podwyższonej inflacji, między innymi amerykański Fed, o którym piszę wyżej. Warto dodać, że w uzasadnieniu Akademii powtarzają się dwa nurty: namysł nad zachowaniami gospodarstw domowych, które planują wydatki z wyprzedzeniem i reagują na zapowiedzi polityki gospodarczej, oraz analiza lepkich cen, a więc tego, dlaczego ceny nie dostosowują się natychmiast. Dopiero razem tworzą one spójny obraz tego, jak państwo może wygładzać cykl koniunkturalny bez powtarzania błędów modeli keynesowskich z lat siedemdziesiątych.
Źródło: reuters
W Ameryce Środkowej trwa usuwanie skutków silnego trzęsienia ziemi, którego dotąd nie opisywałem w poprzednich wydaniach. Jak podała agencja Associated Press oraz serwis Rio Times, 9 października na półwyspie Azuero w Panamie doszło do wstrząsu o magnitudzie siedem przecinek siedem, po którym nastąpił drugi o magnitudzie sześć przecinek sześć. Rząd Panamy ogłosił stan wyjątkowy; władze poinformowały o dwudziestu siedmiu osobach rannych, o braku ofiar śmiertelnych oraz o ponad czterystu dwudziestu sześciu uszkodzonych domach, a także o zniszczeniach w szpitalach, szkołach i na drogach. W poniedziałek nadal notowano wstrząsy wtórne, których liczba przekroczyła osiemdziesiąt, w tym jeden o magnitudzie powyżej sześciu, co opóźnia powrót mieszkańców do domów. Trzeba tu rozdzielić fakty od ocen: dane o liczbie rannych i uszkodzonych budynków pochodzą od panamskich służb i są stopniowo weryfikowane, natomiast skala zniszczeń w odciętych miejscowościach jest nadal szacowana, dlatego liczby mogą się jeszcze zmienić.
Źródło: associated-press
W Strefie Gazy i w południowym Libanie obraz pozostaje taki, jak opisałem w wydaniu porannym, z jednym nowym elementem. Jak podała agencja Reuters, w poniedziałek izraelskie uderzenie zabiło co najmniej dwóch Palestyńczyków w południowej części Strefy Gazy; informację przekazały służby medyczne, a liczby ofiar po stronie palestyńskiej pochodzą od władz kontrolowanych przez Hamas i są kwestionowane przez stronę izraelską. Stacja CNN opisała z kolei trwające poszukiwania tysięcy osób zaginionych po trzech latach wojny, co pokazuje, że nawet po zawieszeniu broni koszt humanitarny konfliktu pozostaje nierozliczony. W Libanie nie odnotowuję istotnej nowej zmiany wobec tego, co napisałem rano o śmierci emerytowanego oficera Alego Abdula Hassana Swejdana oraz o dwustu milionach dolarów, które Hezbollah otrzymał od Iranu na pomoc wysiedlonym; izraelska presja na rozbrojenie Hezbollahu pozostaje przy tym bez zmian. Wybory parlamentarne w Izraelu zaplanowane na 27 października oraz proces karny premiera Benjamina Netanjahu pozostają bez zmian wobec wydania porannego.
Źródło: reuters, cnn
Pozostałe sprawy opisane w poprzednich wydaniach pozostają aktualne i nie wymagają powtórzenia: druga tura wyborów prezydenckich w Brazylii zaplanowana na 25 października, wyrok skazujący byłego prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro, apel Erytrei do Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz przygotowania do repatriacji Rohingów. Sprawa Wenezueli, w której Waszyngton łączy łagodzenie sankcji na ropę z presją polityczną, również nie przyniosła dziś nowego rozstrzygnięcia. W żadnym z tych obszarów nie odnotowuję istotnej nowej zmiany.