Chiny i wojna ekonomiczna: lotniskowiec Liaoning na Pacyfiku, sankcje za Tajwan i terminy, które mijają w listopadzie
Rywalizacja wokół Tajwanu przyniosła w tej dobie dwa nowe elementy, oba znaczące, choć jeden z nich jest rutynowy w formie, a nie w kontekście. Jak podał dziennik Taipei Times, powołując się na chińską agencję Xinhua, grupa zadaniowa chińskiej marynarki wojennej z lotniskowcem Liaoning wpłynęła na zachodni Pacyfik na ćwiczenia, które dowództwo marynarki określiło jako część rocznego planu szkoleniowego i zapewniło, że nie są wymierzone w żadne państwo. Tajwańskie ministerstwo obrony poinformowało, że monitoruje ten ruch, a wiceminister w sztabie generalnym do spraw wywiadu Pan Czun-kuang powiedział, że chińskie działania wywołują napięcie i zaniepokojenie w regionie, i przypomniał, że Pekin od dwa tysiące dwudziestego drugiego roku organizuje coroczne ćwiczenia wokół wyspy. W ciągu doby poprzedzającej ten komunikat Tajwan odnotował piętnaście chińskich samolotów wojskowych, dziesięć okrętów wojennych i siedem jednostek oficjalnych wokół wyspy, a trzynaście samolotów przekroczyło linię środkową cieśniny i weszło w strefy identyfikacji obrony powietrznej na północy, w centrum, na południowym zachodzie i na wschodzie. Rutynowość tych ćwiczeń jest częścią problemu, a nie argumentem za jego bagatelizowaniem, bo stały, wysoki poziom presji militarnej prowadzi do sytuacji, w której każdy pojedynczy incydent może wymknąć się spod kontroli.
Źródło: taipei-times
Wcześniejszy incydent wokół wysp Pratas, o którym pisało wydanie poranne, został doprowadzony do kolejnego etapu. Rzecznik chińskiego biura do spraw Tajwanu Czeng Binhua powiedział, że Tajwan będzie musiał ponieść konsekwencje użycia armaty wodnej przeciw chińskiej łodzi rybackiej, nie precyzując, o jakie konsekwencje chodzi, a tajwański urzędnik odpowiedzialny za ten rejon zapewnił, że straż przybrzeżna działała w sposób ostrożny i proporcjonalny. Wicesekretarz tajwańskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Lii Wen mówił na konferencji w Tajpej, że Chiny używają coraz szerszej gamy jednostek, w tym łodzi milicji morskiej i statków badawczych, i że działania w szarej strefie poniżej progu konfliktu budzą poważne obawy o możliwość zakłócenia transportu lub uszkodzenia infrastruktury krytycznej.
Osobno warto odnotować, że Pekin używa także narzędzi ekonomicznych wobec państw utrzymujących stosunki z Tajwanem. Jak podała agencja Reuters i agencja Associated Press, Chiny nałożyły sankcje na ministra komunikacji Paragwaju Gustavo Villate i ministra spraw zagranicznych Belize Francisa Fonsecę za ich kontakty z Tajwanem, a oba państwa je potępiły, podobnie jak Stany Zjednoczone. To nie jest wydarzenie o dużej skali, ale pokazuje mechanizm, którym Pekin karze małe państwa, i jest użyteczne jako tło dla tego, co dzieje się wokół terminów handlowych.
Źródło: reuters, associated-press
Bo to kalendarz jest tu najmocniejszą informacją. Rozejm handlowy między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, wynegocjowany w Pusan i przedłużony dziesiątego stycznia, wygasa dziesiątego stycznia przyszłego roku i obejmuje między innymi zobowiązanie do zakupu dwudziestu pięciu milionów ton amerykańskiej soi rocznie. Chińskie zawieszenie drugiej fali kontroli eksportu surowców krytycznych, w tym ziem rzadkich, wygasa dziesiątego listopada, a Unia Europejska próbuje w tym czasie uzgodnić własne narzędzie nacisku i przygotowuje kolejne spotkanie z Pekinem na marzec. Do tego dochodzi fakt, że w pierwszych dziewięciu miesiącach tego roku chińska nadwyżka handlowa rosła i zbliżyła się do biliona dolarów, a chińskie modele sztucznej inteligencji o otwartych wagach zdobyły dominującą pozycję wśród modeli publicznie dostępnych, o czym szerzej w części o sztucznej inteligencji.
Krytyka wiarygodności w tym bloku dotyczy głównie interpretacji. Komunikaty chińskiej marynarki o planie szkoleniowym i tajwańskie komunikaty o monitorowaniu są oficjalnymi źródłami obu stron i co do faktów się nie wykluczają, różnią się natomiast w ocenie intencji. Twierdzenie o „nieuchronnych konsekwencjach” dla Tajwanu to formuła dyplomatyczna bez treści operacyjnej, więc traktowanie jej jako zapowiedzi konkretnego działania byłoby nadużyciem. Terminy listopadowy i styczniowy są natomiast twarde, wpisane w dokumenty i decyzje, i to one wyznaczają realne pole manewru obu stron.