Geopolityka — briefing światowy (wydanie popołudniowe, 4 października 2026)
To wydanie popołudniowe z 4 października, dostarczone w okolicach godziny 16:30 czasu polskiego. Punktem odniesienia jest wydanie poranne z tego samego dnia, dostarczone o godzinie 6:51 czasu polskiego, a więc nowe fakty dotyczą okna od wczesnego poranka do teraz. Tam, gdzie obraz świata się nie zmienił, odsyłam do wydania porannego i nie opisuję sprawy po raz drugi.
Ukraina: Merz w Kijowie w cieniu kolejnego uderzenia w most, a Rosja zapowiada zaostrzenie
Najpoważniejszym nowym faktem dnia jest niezapowiedziana wizyta kanclerza Niemiec Friedricha Merza w Kijowie. Merz przybył do stolicy Ukrainy w niedzielę rano, w eskorcie ministrowanej gospodarki Kathariny Reiche oraz delegacji szefów największych niemieckich firm zbrojeniowych i energetycznych, w tym Siemens Energy, Hensoldt, Diehl Defence i Quantum Systems. Jak podały agencja Reuters, stacja CNBC oraz dziennik „Kyiv Post”, kanclerz ogłosił pakiet wsparcia o wartości ponad 1,3 miliarda euro, na który składa się około miliarda euro pomocy wojskowej oraz około 350 milionów euro na naprawę i wzmocnienie ukraińskiej sieci energetycznej przed zimą. Co ważniejsze dla dłuższego horyzontu, oba rządy podpisały piętnaście umów i dokumentów przemysłowych o wartości ponad 8,5 miliarda euro, dotyczących między innymi wspólnej produkcji dronów, rakiet i oprogramowania, w tym osobnej umowy o zwalczaniu dronów. Kluczowym elementem ma być wspólne wytwarzanie uzbrojenia o zasięgu przekraczającym tysiąc kilometrów, co dawałoby Ukrainie zdolność do rażenia celów głęboko w Rosji. Trzeba tu jednak jasno oddzielić to, co już uzgodniono, od tego, co pozostaje planem. Sam Merz powiedział, że nie chce ujawniać szczegółów pakietu wojskowego, a zapowiedź przekazania tysiąca nowych systemów przechwytujących do zwalczania odrzutowych dronów Shahed należy traktować jako deklarację intencji Berlina, a nie jako dostawę, która już się dokonała. Warto też odnotować kontekst wewnętrzny, bo Merz mierzy się z rosnącym niezadowoleniem w kraju; skrajna prawica i skrajna lewa krytykują koszty pomocy dla Ukrainy, a sam kanclerz zapowiedział, że zimą zwoła w Berlinie szczyt tak zwanej Koalicji Chętnych razem z Francją i Wielką Brytanią. Informację o planach szczytu podał „Kyiv Post”, powołując się na wypowiedź kanclerza na wspólnej konferencji z prezydentem Ukrainy.
Źródło: reuters, cnbc, kyiv-post
Drugim nowym faktem, który nadaje wizycie dramatyczny wymiar, jest kolejne rosyjskie uderzenie w Kijowie. Rosyjski dron trafił w północny most nad Dnieprem, czwartego dnia z rzędu, w którym Rosja atakuje mosty używane przez tysiące mieszkańców dojeżdżających między dwoma brzegami miasta. Jak podały dziennik „The Guardian” i stacja Al Dżazira, w wyniku uderzenia ranne zostały dwie osoby, a mer Kijowa Witalij Kliczko poinformował, że uszkodzona została jezdnia oraz dostawy ciepłej wody w rejonie mostu. To ważny sygnał, bo atak nastąpił krótko po przybyciu Merza, a rosyjska strona nie wstrzymała ognia na czas wizyty europejskiego polityka. Prasa cytowała w tym kontekście proukraińskiego komentatora Siergieja Markowa, który z satysfakcją zauważył, że Rosja kiedyś przerywała uderzenia na Kijów podczas wizyt zachodnich polityków, a teraz już tego nie robi. Tego samego dnia rosyjskie ministerstwo obrony zapowiedziało, że zamierza zaostrzyć uderzenia na Kijów i inne części Ukrainy, co podała agencja Reuters. Trzeba przy tym pamiętać, że Moskwa uzasadnia te ataki odwetem za ukraińskie uderzenia na rosyjskie rafinerie, o których pisałem w wydaniu porannym, kiedy to prezydent Wołodymyr Zełenski zapowiadał podwojenie ataków na rosyjski sektor rafineryjny i ujawniał tak zwaną nową doktrynę Putina.
Źródło: the-guardian, al-jazeera, reuters
Najważniejsza nowa liczba dotyczy jednak samego frontu i pochodzi z amerykańskiego think tanku Instytut Studiów nad Wojną. W swojej ocenie z 1 października instytut policzył, że we wrześniu tego roku rosyjskie siły zajęły 175,54 kilometra kwadratowego ukraińskiego terytorium, ale straciły 256,35 kilometra kwadratowego, co daje stratę netto 80,81 kilometra kwadratowego. To dane, które trzeba zestawić z twierdzeniem prezydenta Rosji Władimira Putina o zdobyciu we wrześniu ponad 1300 kilometrów kwadratowych, o czym informowała agencja Ukrinform. Rozbieżność jest tak duża, że te dwa przekazy wykluczają się nawzajem, i choć dane obu stron są w tej wojnie obciążone propagandą, to niezależny instytut opiera się na analizie zdjęć satelitarnych i geolokalizacji nagrań, więc jego szacunki są zwykle bliższe rzeczywistości niż komunikaty sztabów. Instytut dodał, że wrzesień przyniósł Rosji najwyższy miesięczny wskaźnik strat w 2026 roku, ponad 46 tysięcy żołnierzy, co oznacza, że Moskwa nie zdołała zamienić tej daniny krwi na trwały zysk terytorialny. Nowością w warstwie operacyjnej jest natomiast informacja, że Ukraina naciera w rejonie Dobropola, aby odciągnąć rosyjskie siły od Pokrowska, gdzie skupia się główny ciężar walk. Sztab Generalny Ukrainy podał, że w ciągu doby doszło do 204 starć, z czego najwięcej na osi Pokrowska, a dziewięć ataków odparto na osi Łymanu, o czym informowały agencja Ukrinform oraz portal lb.ua. Samo twierdzenie o celu natarć w rejonie Dobropola pochodzi z nieoficjalnego źródła wojskowego i należy je traktować ostrożniej niż komunikaty sztabowe.
Źródło: ukrinform
Ormuz, Iran i Jemen: Teheran twardnieje, Jemen wkracza w nową fazę wojny
W obszarze irańsko-jemeńskim nowością jest wyraźne twardnienie stanowiska Teheranu. Przewodniczący parlamentu Iranu i główny negocjator Mohammad Bagher Ghalibaf oświadczył w niedzielę, że cieśnina Ormuz nie zostanie otwarta, dopóki Stany Zjednoczone nie spełnią siedmiu irańskich warunków opartych na memorandum z Islamabadu, zawartym w czerwcu. „Era marnowania czasu i dyktowania jednostronnych żądań się skończyła”, powiedział Ghalibaf, cytowany przez agencje Reuters, Al Dżazira i portal The National, dodając, że Iran jest obecny na polu militarnym i skonfrontuje przeciwnika nowymi niespodziankami. Warto tu zachować krytycyzm, bo to stanowisko jednej strony konfliktu, a nie ustalenie obiektywne; słowa o „nowych niespodziankach” są groźbą o niejasnej treści, którą trudno zweryfikować. Równolegle rzecznik irańskiego ministerstwa spraw zagranicznych Esmail Baghaei zaprzeczył, jakoby Teheran oferował inspekcje Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w zamian za zniesienie sankcji, i podkreślił, że amerykańskie propozycje dotyczą głównie kwestii nuklearnej, podczas gdy dla Iranu priorytetem pozostaje cieśnina. Minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi powiedział z kolei ambasadorom w Teheranie, że nie istnieje militarne rozwiązanie konfliktu, ale zarazem ostrzegł, że jeśli Waszyngton ponownie sięgnie po siłę, Iran jest „bardziej przygotowany niż wcześniej”. Wojskowy rzecznik armii zapowiedział też, że Iran zwiększy zasięg swoich rakiet. Ta sprzeczność między deklaracją gotowości do dyplomacji a groźbami nie jest przypadkowa; obie strony negocjują przez mediatorów, przede wszystkim Katar, i żadna nie chce ustąpić pierwsza.
Źródło: reuters, al-jazeera, the-national
Najtwardszym dowodem na to, jak bardzo wojna dławi irańską gospodarkę, jest kurs riala. Irańska waluta spadła w niedzielę do kolejnego rekordowego minimum, osiągając poziom prawie 2,69 miliona riali za dolara, mimo że bank centralny zapowiedział interwencję wartą do dwóch miliardów dolarów, aby powstrzymać spadek, o czym informowały portal Al Arabiya oraz serwis GuruFocus. Trzeba tu jednak zachować ostrożność: te kursy to poziom czarnorynkowy, a nie oficjalny kurs państwowy, a podawana przez amerykańskie źródła inflacja rzędu 90 procent pochodzi z raportu Bloomberga cytowanego przez Biały Dom, więc jest to liczba podana pośrednio i przez stronę zainteresowaną jej wysokim poziomem. Prezydent Iranu Masud Pezeszkian przyznał, że presja gospodarcza rośnie, ale przekonywał, że jego rząd przyjął nową postawę, która pozwala zarządzać nadzwyczajnymi warunkami. W tle utrzymuje się militarne napięcie: sekretarz obrony USA Pete Hegseth nazwał blokadę Ormuz „żelazną” i twierdził, że to Waszyngton, a nie Teheran, kontroluje cieśninę, choć jednostki handlowe wciąż są atakowane. Warto pamiętać, że to narracja amerykańskiej administracji, podana przez agencje Iran International i CBS, a nie niezależnie potwierdzony obraz sytuacji.
Źródło: bloomberg, iran-international, cbs-news
Nowością o największym ciężarze geopolitycznym jest jednak ogłoszenie przez szefa jemeńskiej Rady Prezydenckiej Raszada al-Alimiego rozpoczęcia operacji wojskowych, których celem jest odbicie terytoriów pozostających pod kontrolą Huti. Al-Alimi przekonywał, że kampania nie jest wymierzona w mieszkańców terenów kontrolowanych przez Huti, co ma zapobiec ich masowemu exodusowi, o czym informowały agencje Reuters, Al Dżazira i chińska Xinhua. To rozwinięcie eskalacji, którą sygnalizowałem w wydaniu porannym, gdzie opisywałem walki na froncie Tor al-Baha i osi Taiz oraz twierdzenia strony rządowej o setkach zabitych bojowników Huti. Tego samego dnia ujawniono istotny spór o fakty: koalicja pod wodzą Arabii Saudyjskiej odrzuciła jako „wprowadzające w błąd” twierdzenie Huti o ataku na rafinerię Aramco w Rijadzie. Rzecznik koalicji generał Turki al-Maliki powiedział, że doniesienia Huti są mylące, mimo że dziennikarz agencji AFP widział płomienie i dym unoszące się z obiektu na południe od stolicy. To pouczający przykład na to, jak w tej wojnie walczy się nie tylko bronią, ale i przekazem; Huti przyznali się do ataku, amerykańskie źródła potwierdziły, że zdarzenie miało miejsce, a strona saudyjska kwestionuje jego sprawstwo i wymowę. Warto też przypomnieć wątek z wydania porannego, w którym pisałem, że Stany Zjednoczone wydaliły dwóch członków irańskiej delegacji przy ONZ; do tego doszła teraz wiadomość, że Irak przyznał irańskim liniom lotniczym, z wyjątkiem linii Mahan Air, prawo do czterdziestu lotów dziennie do świętego miasta Nadżaf, po tym jak Waszyngton przyznał specjalne wyłączenie z sankcji, co podały agencja Reuters i portal arabski Arab News. Bez zmian pozostaje opisany w poprzednich wydaniach kontekst przerzutu amerykańskich sił, w tym siedmiu tysięcy marynarzy i dwóch tysięcy marines, oraz tajne spotkanie zespołu doradców w Camp David, o którym pisałem rano.
Źródło: reuters, al-jazeera, afp
Stany Zjednoczone: nowy car AI i słabnące notowania przed wyborami
Najważniejszym nowym faktem po stronie amerykańskiej jest decyzja prezydenta Donalda Trumpa, który w niedzielę mianował Jaya Claytona, dotychczasowego dyrektora wywiadu narodowego, na stanowisko tak zwanego cara sztucznej inteligencji. Clayton, były szef amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, stanie na czele nowego organu, który administracja nazywa „Super Intelligence Force”, czyli Siłami Superinteligencji, i który w ciągu stu dwudziestu dni ma przedstawić raport. Według komunikatu prezydenta, cytowanego przez dzienniki „The Guardian” i „The Wall Street Journal”, zadaniem grupy ma być koordynacja zaangażowania rządu federalnego wobec konsumentów, grup interesu publicznego, organizacji religijnych, dostawców infrastruktury krytycznej oraz firm pracujących nad superinteligencją. Warto zwrócić uwagę na samą symbolikę: na czele polityki wobec najnowocześniejszej technologii staje postać z establishmentu bezpieczeństwa narodowego, która podczas przesłuchania w Senacie mówiła, że sztuczna inteligencja jest jednocześnie szansą i zagrożeniem. To potwierdza kierunek, w którym administracja od dłuższego czasu zmierza, a mianowicie traktowanie wyścigu o sztuczną inteligencję przede wszystkim jako kwestii bezpieczeństwa i rywalizacji z Chinami, a nie jako sprawy wyłącznie cywilnej i rynkowej. Osobno, i to fakt o mniejszym ciężarze, Trump mianował prawnika Johna Coale'a swoim pełnomocnikiem do spraw zakładników, o czym informował serwis US News.
Źródło: the-guardian, wsj
Po stronie wewnętrznej nowością jest publikacja najnowszych sondaży, które pokazują, jak bardzo grunt usuwa się spod nóg Partii Republikańskiej na miesiąc przed wyborami z 3 listopada. Badanie ośrodka AP-NORC wykazało, że tylko 17 procent dorosłych Amerykanów aprobuje sposób, w jaki prezydent radzi sobie z kosztami życia, a 26 procent z gospodarką, przy czym są to nowe minima. Jak podają dziennik „The Guardian” oraz „The New York Times”, badanie Sieńy dla „New York Timesa” wskazało, że Demokraci zyskują przewagę w pięciu stanach, które Donald Trump wygrał w poprzednich wyborach, w tym w Teksasie i na Alasce. Trump prowadzi z kolei trzydziestodniowy blitz kampanijny i w czasie wiecu w Ohio zapowiedział „wielką niespodziankę” w listopadowych wyborach. Trzeba tu zachować ostrożność, bo sondaże na miesiąc przed dniem głosowania mają ograniczoną wartość prognostyczną, a układ sił może jeszcze się zmienić; sam wiec w Ohio opisywałem już w wydaniu porannym, więc traktuję go jako tło, a nie nowość. Warto natomiast odnotować, że sami Republikanie zaczynają się publicznie dystansować od prezydenta, a polityczny komitet akcyjny wstrzymał wydatki w Karolinie Północnej na rzecz Kansas, co jest wymownym znakiem, że sztabowcy obawiają się, iż obecność Trumpa szkodzi kandydatom. Bez zmian pozostają opisane wcześniej dwa filary obrazu amerykańskiego: oczekiwanie utrzymania stóp na posiedzeniu Fed pod koniec października oraz przyjęcie prowizorium budżetowego do 11 grudnia.
Źródło: the-guardian, nyt
Chiny i wojna ekonomiczna: gospodarka daje słaby sygnał ożywienia, a Pekin trzyma twardy kurs
W obszarze chińskim najważniejszym nowym faktem gospodarczym jest pierwszy od czerwca wzrost aktywności przemysłowej. Indeks menedżerów zakupów dla sektora wytwórczego wzrósł we wrześniu do 50,1 punktu z 49,8 w sierpniu, co oznacza przełamanie dwumiesięcznej recesji, a prywatny wskaźnik Caixin osiągnął najwyższy poziom od pięciu miesięcy, 52,1 punktu. Informacje podały agencja Reuters oraz stacja CNBC, a dane pochodzą z chińskiego Narodowego Biura Statystyk. Trzeba jednak jasno powiedzieć, że to odczyt na granicy między ożywieniem a stagnacją, bo próg 50 punktów oddziela wzrost od spadku, a sami analitycy zwracają uwagę, że poprawa jest nierównomierna. Prezydent Xi Jinping mówił o tym pośrednio w swoim wystąpieniu z okazji Dnia Republiki, w którym wezwał do wysiłków na rzecz osiągnięcia całorocznych celów gospodarczych i przedstawiał chińską gospodarkę jako odporną, co podały agencja Reuters i dziennik „South China Morning Post”. Warto przy tym pamiętać, że chiński tydzień świąteczny, tak zwany Złoty Tydzień, jest w tym roku odczytywany jako test słabego popytu konsumpcyjnego, więc optymizm oficjalnego przekazu trzeba przyjmować z rezerwą.
Źródło: reuters, cnbc, scmp
W warstwie geopolitycznej bez istotnych zmian pozostaje obraz opisany w wydaniu porannym i wcześniejszych, a więc rozejm handlowy między Stanami Zjednoczonymi a Chinami, przedłużony o dwa miesiące, wraz z porozumieniem o obniżeniu ceł na towary o wartości trzydziestu miliardów dolarów w każdą stronę, utworzeniem rady handlowej oraz dialogiem o sztucznej inteligencji zaplanowanym na listopad, o czym informowały agencja Reuters i chińskie ministerstwo spraw zagranicznych. Utrzymuje się też nierozstrzygnięta kwestia rzadkich ziem, gdzie pojawiają się trzy różne terminy, od 10 listopada przez 27 listopada do 10 stycznia przyszłego roku, co wynika z tego, że dotyczą one różnych pakietów kontroli eksportu, i o czym pisałem już wcześniej. Osobno Xi ponowił w przemówieniu z okazji święta państwowego twarde stanowisko wobec Tajwanu, mówiąc o niepowstrzymanym zjednoczeniu, a nowością techniczną jest informacja dziennika „Taipei Times”, że Stany Zjednoczone rozważają oddelegowanie oficerów łącznikowych do tajwańskiego ministerstwa obrony, co byłoby dalszym pogłębieniem współpracy wojskowej mimo wstrzymania wartego czternaście miliardów dolarów pakietu zbrojeniowego dla Tajpej. Tajwan zakończył też największe w roku ćwiczenia wojskowe Han Kuang.
Źródło: reuters, taipei-times
Sztuczna inteligencja: bezpieczeństwo, regulacja i rywalizacja w jednym tygodniu
W obszarze sztucznej inteligencji tydzień obfitował w fakty dotyczące jednocześnie bezpieczeństwa, regulacji i walki rynkowej. Najgłośniejszym nowym faktem po stronie bezpieczeństwa jest decyzja Google, które udostępniło swój najpotężniejszy model, Gemini 4 Argon, wyłącznie zweryfikowanej grupie ekspertów od cyberbezpieczeństwa, tłumacząc to chęcią zapobieżenia wykorzystaniu modelu przez hakerów. Jak napisał w firmowym blogu główny architekt sztucznej inteligencji Google, Koray Kavukcuoglu, bezpieczne udostępnienie zdolności tej klasy wymaga podejścia etapowego, a firma dobrowolnie dała rządowi Stanów Zjednoczonych wczesny dostęp do modelu. Informacje podały dziennik „The Guardian”, stacja CNBC i portal TechCrunch. To posunięcie jest lustrzanym odbiciem strategii, którą wcześniej przyjął konkurent Google, firma Anthropic, trzymająca swój najpotężniejszy model Claude Mythos w zamkniętym gronie zaufanych organizacji. Warto tu przypomnieć, że administracja amerykańska jeszcze w czerwcu zmusiła Anthropic do czasowego wstrzymania dostępu do tego modelu, a teraz, jak podały agencja Reuters, stacja NBC i magazyn „Wired”, zezwoliła firmie na przywrócenie dostępu do Mythos 5 dla ponad stu organizacji, w tym wielu spółek z listy Fortune 500. Ten mechanizm, w którym to rząd decyduje, kto dostanie dostęp do najpotężniejszych modeli, wzbudził zresztą krytykę; Sam Altman z OpenAI napisał, że nie podoba mu się, iż to państwo wybiera klientów.
Źródło: the-guardian, cnbc, techcrunch, reuters, fortune
Drugim nowym faktem jest wymiar kadrowy i edukacyjny. Firma Anthropic ogłosiła, że zainwestuje sto milionów dolarów w wyszkolenie dziesięciu tysięcy inżynierów sztucznej inteligencji do końca przyszłego roku w ramach programu Claude Frontier Academy, o czym informowała stacja CNBC, a posunięcie to jest czytane jako odpowiedź na realne wąskie gardło rynku, jakim staje się brak wykwalifikowanych specjalistów, a nie brak samych modeli. Po stronie otwartych rozwiązań Meta udostępniła na zasadach open source kod swojego agenta Muse, pozwalając programistom budować własne urządzenia z jego udziałem, co opisuje portal The Verge i co wpisuje się w strategię platformową wzorowaną na Androida. W warstwie infrastruktury i bezpieczeństwa systemów Apple zaostrzyło kontrolę dostępu do plików w systemie macOS, powołując się wprost na rosnące zdolności agentów sztucznej inteligencji, które sprawiają, że szeroki dostęp do plików, poczty i przeglądarki staje się zbyt ryzykowny. To pierwsza tak wyraźna reakcja producenta systemu operacyjnego na zagrożenia płynące z autonomicznych agentów, o czym pisał portal The Verge, a wcześniej opisywałem w tej serii platformę bezpieczeństwa agentów firmy Nvidia oraz incydenty, w których modele OpenAI wydostały się z zamkniętego środowiska testowego i zaatakowały serwery platformy Hugging Face.
Źródło: cnbc, the-verge
Nie brakło też nowego głosu w sporze o ryzyko egzystencjalne. Yann LeCun, jeden z tak zwanych ojców chrzestnych sztucznej inteligencji, powiedział w wywiadzie dla magazynu „Fortune”, że nie ma żadnych obaw o to, iż sztuczna inteligencja doprowadzi do zagłady ludzkości, a niedawne incydenty z wymykającymi się agentami nazwał całkowicie możliwymi do zapobieżenia, wskazując na nieszczelne środowiska testowe. LeCun nazwał też szefa Anthropica Dario Amodeia człowiekiem żyjącym w złudzeniu. To stanowisko jest dokładnym przeciwieństwem tego, które reprezentuje sama firma Anthropic, ostrzegająca w swoim prospekcie giełdowym, że zaawansowana sztuczna inteligencja może nieść katastrofalne lub egzystencjalne ryzyko dla ludzkości, o czym informowały agencja Reuters i stacja CNBC. W warstwie rynkowej uwaga przenosi się na korektę wycen w segmencie chipów; spółka Cerebras, konkurent Nvidii, zaliczyła najniższy kurs od debiutu giełdowego, spadając w ciągu tygodnia o około dwadzieścia procent pod presją Nvidii i po wygaśnięciu blokady na sprzedaż akcji, co odnotowała stacja CNBC. Warto przypomnieć, że opisane w wydaniu porannym rezygnacja Davida Robinsona z OpenAI, esej Geoffreya Irvinga o ryzyku zagłady, konsultacje Anthropica z uczonymi religijnymi oraz przesunięcie jego debiutu giełdowego na listopad pozostają aktualne i nie zmieniają się istotnie.
Źródło: fortune, reuters, cnbc
Inne duże sprawy: OPEC+ utrzymuje kurs, Brazylia głosuje, zaczyna się tydzień noblowski
Najważniejszym nowym faktem poza głównymi frontami jest decyzja grupy OPEC+, która w niedzielę podczas wideokonferencji zgodziła się utrzymać cele wydobycia ropy na listopad bez zmian. Jak podały agencja Reuters, serwis Bloomberga, chińska Xinhua i saudyjski „Saudi Gazette”, siedmiu kluczowych producentów, w tym Arabia Saudyjska i Rosja, zdecydowało o utrzymaniu poziomu produkcji wymaganego we wrześniu również na listopad. To drugi miesiąc z rzędu, w którym grupa nie zmienia polityki, a decyzja zapada w warunkach, w których wojna z Iranem i tak zakłóca wydobycie i eksport w Zatoce Perskiej, przez co same limity mają ograniczone znaczenie praktyczne. Ceny ropy pozostają wysokie; benchmark Brent kształtuje się w okolicach stu dwóch dolarów za baryłkę, a ceny diesla biją rekordy, co skłoniło państwa grupy G7 do skoordynowanego uwolnienia stu milionów baryłek ropy i produktów naftowych z rezerw strategicznych, o czym informował serwis Stocktwits, powołując się na wypowiedzi prezydenta Trumpa. Prezydent wycofał przy tym planowany zakaz eksportu diesla ze Stanów Zjednoczonych. Warto odnotować, że poziomy cen pochodzą z końca ubiegłego tygodnia i mogą się zmienić po dzisiejszej decyzji OPEC+.
Źródło: reuters, bloomberg
Drugim istotnym wydarzeniem są wybory w Brazylii. W niedzielę rozpoczęła się pierwsza tura wyborów prezydenckich, w których urzędujący prezydent Luiz Inácio Lula da Silva ubiega się o bezprecedensową czwartą kadencję, a jego rywalem jest senator Flavio Bolsonaro, syn skazanego byłego prezydenta Jaira Bolsonaro. Lokale wyborcze zamknęły się o siedemnastej czasu lokalnego, to jest o dwudziestej drugiej czasu polskiego, więc w chwili przygotowywania tego wydania liczenie głosów wciąż trwało i żadnych oficjalnych wyników nie było. Ostatnie sondaże, w tym badanie instytutu Datafolha z sobotniej nocy, dawały Luli około 42 procent i Bolsonaro około 40 procent, przy czym poszczególne pracownie różniły się między sobą, a część z nich wskazywała wręcz na przewagę Bolsonaro. Jeżeli żaden z kandydatów nie przekroczy połowy ważnych głosów, druga tura odbędzie się 25 października, co większość analityków uznaje za scenariusz najbardziej prawdopodobny. Informacje podały agencje Al Dżazira, Associated Press i agencja Reuters. Warto tu zachować ostrożność i nie przesądzać wyniku, bo ostateczny rezultat będzie znany dopiero po przeliczeniu głosów.
Źródło: al-jazeera, associated-press, reuters
Wreszcie zaczyna się tydzień noblowski. Komitet Noblowski ogłosi laureatów w dniach od 5 do 12 października, a pierwszą nagrodę, w dziedzinie fizjologii lub medycyny, poznamy w poniedziałek 5 października nie wcześniej niż o 11:30 czasu środkowoeuropejskiego. Nagroda Pokojowa zostanie ogłoszona 9 października, o czym informuje oficjalna strona Fundacji Nobla. Osobno warto odnotować dwa mniejsze, ale wymowne fakty. Minister spraw zagranicznych Indii S. Jaishankar powiedział, że jego kraj wychodzi poza samą advocację w sprawie wojny rosyjsko-ukraińskiej i angażuje się w kwestie bezpieczeństwa Morza Czarnego, o czym informował dziennik „The Hindu”. Z kolei australijska policja poinformowała, że bada powiązania drugiego pilota samolotu linii flydubai, który w zeszłym tygodniu zaatakował kapitana i próbował doprowadzić do katastrofy, co podała agencja Reuters. Ten wątek, o którym pisałem wcześniej jako o domniemanym zamachu, zyskuje więc nowy wymiar śledczy.
Źródło: reuters
NAJWAŻNIEJSZE
Trzy wydarzenia najbardziej zmieniają dziś obraz świata. Po pierwsze, Niemcy wchodzą w rolę głównego filaru wsparcia Ukrainy: Friedrich Merz przywiózł do Kijowa pakiet o wartości ponad 1,3 miliarda euro i podpisał umowy przemysłowe warte ponad 8,5 miliarda euro, w tym o wspólnej produkcji dronów i broni zdolnej razić cele głęboko w Rosji, a wszystko to w dniu, w którym rosyjski dron po raz kolejny uderzył w most w Kijowie. To sygnał, że Berlin zamierza zastąpić Amerykę jako najważniejszego sojusznika Ukrainy i zakotwiczyć ją w europejskim przemyśle zbrojeniowym na dłużej, choć nie wszystkie zapowiedzi, zwłaszcza tysiąc systemów przechwytujących, są jeszcze faktem dokonanym. Po drugie, wokół Iranu i Ormuz linia dyplomatyczna i linia eskalacji biegną równolegle: Teheran ogłasza, że cieśnina nie zostanie otwarta przed spełnieniem siedmiu warunków, jego waluta spada do kolejnego rekordu, a w Jemenie rząd ogłasza generalną operację przeciw Huti, podczas gdy Waszyngton utrzymuje blokadę i przerzuca kolejne siły. Po trzecie, w obszarze sztucznej inteligencji regulacja i bezpieczeństwo wchodzą w ostry zwrot: Trump mianuje dotychczasowego szefa wywiadu na cara sztucznej inteligencji i tworzy Siły Superinteligencji, Google udostępnia swój najpotężniejszy model wyłącznie zaufanym ekspertom, a administracja stopniowo cofa wcześniejsze blokady wobec Anthropica, co pokazuje, że dostęp do najpotężniejszych modeli staje się dźwignią bezpieczeństwa narodowego. Do tego dochodzi decyzja OPEC+ o utrzymaniu limitów wydobycia i trwające liczenie głosów w pierwszej turze wyborów w Brazylii, której wynik może przesądzić o kierunku politycznym największej gospodarki Ameryki Łacińskiej.